Niet alles wat gezond is, maakt een samenleving gezonder
‘Een samenleving heeft ook een beetje lucht nodig.’
Het was een uitspraak van burgemeester Alexander Pechtold dat ik zaterdag las in een landelijke krant inzake het vuurwerkbeleid. Je hoeft het niet met hem eens te zijn om te voelen dat hij een vraag raakt die veel verder reikt dan vuurwerk.
Dat alcohol ongezond is, is geen nieuws. Wie de wetenschap volgt, weet dat elk glas risico’s met zich meebrengt. De kranten stonden er vorige week vol mee. De Gezondheidsraad doet daarom wat je van een gezondheidsraad mag verwachten: adviseren vanuit gezondheid. Maar wetenschap beantwoordt niet alle vragen.
Sommige vragen zijn politiek, filosofisch en uiteindelijk cultureel. Afgelopen vrijdagavond stond ik in een Utrechtse kroeg. Mensen praatten, lachten, vierden een verjaardag, sloten een werkweek af. Er werd bier gedronken, wijn geschonken en geproost. Niet omdat alcohol gezond is, maar omdat een kroeg veel meer is dan een plek waar alcohol wordt geschonken. Het is een plek waar een samenleving zichzelf ontmoet.
Juist daarom schuurt het wanneer een gezondheidsadvies ongemerkt verandert in een maatschappelijke norm. Eerst is iets af te raden. Daarna onverstandig. Uiteindelijk iets waarvoor je je bijna moet verantwoorden. Natuurlijk, problematisch alcoholgebruik verdient aandacht. Verslaving ontwricht levens en vraagt om goede preventie en zorg. Daarover kan weinig discussie bestaan.
Maar juist daarom is het belangrijk onderscheid te blijven maken tussen misbruik en matigheid. De vraag achter het alcoholadvies is uiteindelijk groter dan alcohol zelf.
Net voor de zomer rondde ik het vak Ethics af op de VU en een gedachte die bleef hangen, klok ook door in een recente beschouwing van filosoof Désanne van Brederode: een samenleving kan zo gericht raken op het voorkomen van risico’s, dat zij vergeet waarom mensen eigenlijk willen leven. Gezondheid is een groot goed.
Maar is het ook het hoogste goed? Steeds vaker lijkt de optimale keuze ook de moreel juiste keuze te worden. Minder alcohol. Minder suiker. Meer bewegen. Minder vliegen. Minder vlees. Voor vrijwel iedere leefregel bestaat goed wetenschappelijk bewijs. Dat maakt die adviezen waardevol. Maar wetenschap kan niet bepalen welke waarden een samenleving uiteindelijk centraal stelt.
Die keuze is aan ons. Steevast hoor je: “Je kunt toch ook gezellig zijn zonder alcohol?”
Natuurlijk kan dat. Maar dat is niet de kern van de discussie. Een glas wijn op een terras of champagne op een huwelijk is voor de meeste mensen geen gezondheidskeuze. Het zijn rituelen. Ze markeren overgangen, brengen mensen samen en geven kleur aan het leven. Niet alles wat waardevol is, laat zich uitdrukken in gezondheidswinst. Verantwoordelijkheid heeft alleen betekenis als mensen ook de vrijheid hebben om keuzes te maken. Wie burgers steeds verder probeert te beschermen tegen hun eigen onvolmaaktheid, houdt uiteindelijk weinig ruimte over om verantwoordelijkheid te dragen.
Een samenleving die ieder risico probeert terug te dringen, wordt misschien lichamelijk gezonder. Maar wordt zij ook geestelijk gezonder? Wordt zij een samenleving waarin mensen elkaar blijven ontmoeten, verschillen verdragen en verantwoordelijkheid nemen? Of een samenleving waarin we elkaar steeds vaker de maat nemen langs de lat van gezondheid?
Misschien is dat de vraag die achter het alcoholadvies schuilgaat. Niet hoeveel alcohol veilig is. Maar hoeveel vertrouwen wij nog hebben in volwassen burgers.
Want niet alles wat gezond is, maakt een samenleving gezonder.
Communicatiehelden helpt professionals slimmer communiceren. Niet met de zoveelste losse training, maar met compacte leergangen en maatwerktrajecten waarin leren door training in kleine groepen, opdrachten én reflectie via persoonlijke coaching samenkomen. Door deze unieke combinatie verandert gedrag blijvend.
Vanuit Amersfoort begeleiden we met plezier en passie teams, professionals en organisaties in communicatie, samenwerking en leiderschap. Praktisch, persoonlijk en altijd gericht op blijvend resultaat.
Gemiddeld beoordeeld met een 4.8 Google Review
Kies uit 5 compacte leergangen of ga voor maatwerkVoor professionals en teams in Nederland
Slimmer communiceren. Voor echte gedragsverandering.
Contact
Aan de slag met
feedback geven en ontvangen
professioneel presenteren
communicatie en samenwerking
assertiviteit en grenzen aangeven
leiderschap en teamontwikkeling
timemanagement en prioriteiten stellen
AI op de werkvloer met ChatGPT en Copilot